Mutfakta günün her saati çalışan buzdolabının belirli aralıklarla kompresörünü susturup dinlenmeye (otomatiğe) geçmesi gerekir. Eğer buzdolabınız saatlerce hiç susmadan çalışıyor, yan duvarları aşırı ısınıyor ve içeriden alışılmadık bir uğultu, tıkırtı veya pervane sürtme sesi geliyorsa hem elektrik faturanız yükselir hem de kompresör (motor) aşırı ısınarak yanma tehlikesiyle karşı karşıya kalır. Kapaklı ve Çerkezköy'de buzdolabı tamiri için gittiğimiz evlerde bu şikayetin arkasından çıkan gerçek teknik nedenleri ve evde kendi başınıza yapabileceğiniz kontrolleri adım adım derledik.
1. Buzdolabı Neden Hiç Durmadan (Otomatiğe Geçmeden) Çalışır?
Buzdolabının çalışma süresini belirleyen şey, dondurucu ve soğutucu bölmelerdeki sıcaklık sensörlerinin (NTC) veya termostatın ölçtüğü iç sıcaklıktır. Dolap ayarlanan sıcaklığa (örneğin dondurucuda -18°C, alt bölmede +4°C) ulaştığında anakart kompresöre giden elektriği keser. Motorun hiç durmamasının başlıca nedenleri şunlardır:
A) Kapı Contalarının (Fitillerinin) Hava Kaçırması
Kapı lastikleri zamanla sertleşir, köşelerinden yırtılır veya menteşe sarkması nedeniyle gövdeye tam basmaz. Dışarıdaki sıcak ve nemli mutfak havası ince bir aralıktan sürekli içeri sızdığında, dolap kaybettiği soğukluğu telafi etmek için durmaksızın çalışır; üstelik içeri giren nem dondurucu bölmede aşırı karlanmaya yol açar. Evde basit bir test yapabilirsiniz: Kapı lastiğinin arasına bir kağıt para veya A4 kağıdı koyup kapıyı kapatın ve kağıdı çekin. Kağıt hiç direnç görmeden boşa çıkıyorsa o bölgedeki conta hava kaçırıyordur.
B) Yanlış Derece Ayarı ve Çevresel Sıcaklık
Birçok kullanıcı yaz aylarında dolap daha iyi soğutsun düşüncesiyle derece ayarını en soğuk kademeye (örneğin -24°C ve +2°C veya 5 üzerinden 5 konumuna) getirir. Oysa dış ortam sıcaklığı 30°C'nin üzerindeyken dolabı en uç değere ayarlamak daha hızlı soğutma sağlamaz; sadece kompresörün hedef sıcaklığa ulaşamamasına ve hiç durmadan çalışmasına neden olur. İdeal ayar yaz-kış dondurucu için -18°C, soğutucu alt bölme için +4°C (veya mekanik düğmeli dolaplarda orta kademe olan 2-3 arası) değeridir.
C) Dolabın Arkasının ve Yanlarının Havasız Kalması
Buzdolabı, içindeki gıdalardan çektiği ısıyı arka ızgarası (kondenser) veya yan duvar sacları üzerinden mutfak havasına atar. Eğer dolabı arkadaki duvara sıfır yasladıysanız ya da dar bir ankastre dolap kabinine hava boşluğu bırakmadan sıkıştırdıysanız, dolap kendi sıcaklığını dışarı atamaz. Isınan gaz yoğunlaşamadığı için soğutma verimi düşer ve motor saatlerce çalışmak zorunda kalır. Dolabın arkasında en az 5-8 cm, üst kısmında ise hava çıkışı için açık mesafe bırakılmalıdır.
D) Defrost (Otomatik Buz Çözme) Arızası ve Buzlanan Serpantin
No-Frost buzdolaplarında soğutucu serpantin (evaporatör) belirli saat aralıklarıyla defrost ısıtıcı rezistans tarafından ısıtılarak üzerindeki kırağı eritilir. Eğer defrost rezistansı, termik sigorta veya defrost sensörü bozulursa serpantin tamamen buzla kaplanır. Buz tabakası yalıtkan olduğu için soğukluk bölmelere geçemez; sensörler iç ortamı sıcak algılar ve kompresörü durmaksızın çalıştırır.
2. Buzdolabından Gelen Seslerin Anlamı: Hangi Ses Arıza İşaretidir?
Her ses arıza değildir; örneğin borulardan geçen soğutucu akışkanın çıkardığı hafif su şırıltısı veya plastik gövdenin sıcaklık değişimiyle genleşirken çıkardığı tek tük çıtırtı sesleri normaldir. Ancak aşağıdaki üç ses doğrudan teknik arıza habercisidir:
A) Kapağı Açınca Kesilen Tiz Sürtünme veya Pervane Sesi
Dolabın içinden "tırırır" şeklinde bir pervane sürtme sesi geliyor ve dolap kapağını açtığınız anda ses kesiliyorsa (kapak sviçi fanı durdurduğu için), dondurucu bölmenin arkasındaki iç fan motorunun pervanesi biriken buza çarpıyor demektir. Bazen de fan motorunun mil yatakları (burçları) aşındığı için fan dönerken ıslık veya uğultu sesi çıkarır. Bu durumda buzlanmaya sebep olan defrost parçası veya aşınan fan motoru yerinde değiştirilmelidir.
B) Dolabın Arka Alt Kısmından Gelen Şiddetli Zırıltı ve Titreşim
Ses dolabın arka alt tarafındaki siyah motor (kompresör) bölmesinden geliyorsa üç ihtimal vardır: Birincisi, dolabın ön ayaklarının terazi ayarı bozulmuştur (dolabı elinizle hafifçe yokladığınızda sallanıyorsa ön ayakları çevirerek yere tam oturtun). İkincisi, kompresörün yanında bulunan kondenser soğutma fanının pervanesine halı tüyü ve toz yumakları dolanmıştır veya fan pervanesi motorun yanındaki bakır borulara değiyordur. Üçüncüsü ise kompresörün iç mekanik yayları (amortisörleri) özelliğini kaybetmiştir.
C) Birkaç Dakikada Bir Gelen "Tık" Sesi ve Motorun Kalkamaması
Buzdolabı soğutmuyor ve arka alt kısımdan 2-3 dakikada bir "tık" diye bir ses gelip birkaç saniye uğuldadıktan sonra tekrar "tık" diyerek susuyorsa, kompresör kalkış yapamıyor ve üzerindeki termik koruyucu (kliksiyon) motoru yanmaktan korumak için elektriği kesiyor demektir. Bu durumda dolabın fişini hemen çekmelisiniz; kalkış rölesi (PTC röle), kapasitör veya kompresör sargısı kontrol edilmelidir.
3. Evde Güvenle Yapabileceğiniz 4 Adımlı Kontrol
- Derece ayarlarını kontrol edin: Dondurucuyu -18°C, alt bölmeyi +4°C konumuna alın; "Hızlı Dondurma (Super Freeze)" tuşu basılı kalmışsa kapatın.
- Hava kanallarının önünü açın: Rafların en arkasındaki hava üfleme ızgaralarının önüne tencere, poşet veya kahvaltılık kutuları yaslanmışsa öne doğru çekin.
- Arka mesafeyi ve teraziyi düzeltin: Dolabı duvardan bir karış öne çekin ve dört ayağının zemine sallanmadan bastığından emin olun.
- Arka alt ızgaranın tozunu alın: Fişi çektikten sonra dolabın arka alt kapağındaki havalandırma ızgarasında biriken tozları elektrikli süpürgeyle çekin; bu işlem motorun çok daha rahat soğumasını sağlar.
4. NTC Sıcaklık Sensörü ve Elektronik Kart Röle Yapışması
Eğer buzdolabınızın kapı contaları sağlam, arka havalandırma boşluğu açık ve defrost kanallarında buzlanma olmadığı halde motor yine de hiç durmadan çalışıyor ve alt bölmedeki sebzeleri, sütü ve kahvaltılıkları donduruyorsa sorun sıcaklık algılama devresindedir. Yeni nesil buzdolaplarında her bölmenin sıcaklığını ölçen NTC sensörler (termistörler) bulunur. Sıcaklık düştükçe bu sensörlerin direnç değeri (ohm/kiloohm) değişir ve anakart bu dirence bakarak kompresörü durdurur.
Sensörün karakteristiği bozulduğunda içerisi -2°C olsa bile anakarta "+12°C" bilgisi gönderebilir; anakart da içerisi hâlâ ısınmış sanarak kompresörü durmaksızın çalıştırır. Bir diğer ihtimal ise elektronik anakart üzerinde kompresöre enerji veren küçük güç rölesinin platin kontaklarının ark yaparak birbirine yapışmasıdır. Röle yapıştığında anakart "dur" komutu verse bile kompresöre 220V elektrik gitmeye devam eder. Her iki arıza da mutfağınızda ölçü aletiyle 15 dakikada tespit edilip yerinde onarılır.
Kullanıcıların Bu Konuda En Çok Sorduğu Sorular
Soru: Bu arızada cihazı fişten çekip beklemek işe yarar mı?
Elektronik anakartlı cihazlarda anlık şebeke dalgalanması veya sensör kilitlenmesi yaşanmışsa fişi çekip 10 dakika beklemek kart işlemcisini sıfırlar. Ancak mekanik bir parça (pompa, rezistans, termostat, ventil veya fan motoru) fiziksel olarak bozulmuşsa fişi çekip takmak arızayı gidermez; parçanın ölçü aletiyle kontrol edilip yenilenmesi gerekir.
Soru: İnceleme ve onarım için cihazın atölyeye gitmesi şart mı?
Hayır. Kapaklı, Çerkezköy ve Saray genelinde beyaz eşya tamir hizmetlerimizin neredeyse tamamını cihazı mutfağınızdan veya banyonuzdan çıkarmadan, evinizde gerçekleştiriyoruz. Arızalı parçayı yerinde tespit edip toplam maliyeti onayınıza sunuyor, onay vermeniz halinde parçayı değiştirip test ederek teslim ediyoruz.
Sorun Sürüyorsa Yerinde Ölçüm İle Çözüm
Yukarıdaki adımları uyguladığınız halde buzdolabınız hâlâ hiç durmadan çalışıyor, alt bölmesini soğutmuyor veya fan sürtme sesi çıkarıyorsa sensör, rezistans veya fan motoru arızası var demektir. Kapaklı, Çerkezköy ve Saray genelinde buzdolabınızı taşımadan, mutfağınızda ölçüm ve onarım için 0 (543) 875 65 63 numaramızdan bize ulaşabilirsiniz.
Cihazınızda yukarıdaki belirtilerden birini gözlemliyorsanız, deneme-yanılma ile sağlam parçaları sökmek yerine Kapaklı, Çerkezköy ve Saray bölgesindeki gezici servisimizden yerinde ölçüm talep edebilirsiniz. Yapılacak işlemi ve toplam bedeli size baştan açıklıyor, onayınız olmadan hiçbir parça değişimi yapmıyoruz.